|
|
ONZE LORETTE-KAPEL (E.H. M. T’Joen, deken (2007))(nvdr: dit artikel verscheen in 5 bijlagen in het parochieblad januari-februari 2007)
Deel 1
Na enig overleg is besloten de jaarlijkse noveen van Lorette dit jaar te laten doorgaan van 16 tot 24 april 2007. De traditionele aanvangsdag is 25 maart. Dit jaar zou dit een zondag zijn en de noveen zou eindigen in het begin van de Goede Week. Daarom de verlating. Een brochure waarin we nog de laatste "kapelaan" van Lorette, E.H. H. Rosselle, herkennen, zet ons ertoe aan enkele bijdragen over de oudste bewaarde Mariakapel van onze stad te schrijven.
Zo blijkt dat die er gekomen is op initiatief van Pastoor Christophe de le Tenre. Op eigen kosten liet deze pastoor van Sint-Martinus de kapel op de wijk Ijsmolen in 1676 bouwen om de bewoners aldaar de gelegenheid te bieden de zondagsmis bij te wonen. Landbouwer Hermes Haustraete schonk de grond. In de kapel wordt nog een koperen offerschaal bewaard met de afbeelding van de H. Christophorus, patroon van de bouwpastoor.
De kapel werd toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van Loreto voor wie de devotie in de 17de eeuw ruim verspreid was. Zo is geweten dat Claude Lamoral, prins van Ligne met zijn Ronsese echtgenote Claire-Marie van Nassau naar Loreto in de Italiaanse provincie Ancona bedevaartte.
In het zog van de Franse Revolutie (1789) werd ook de Lorette-kapel verkocht, aan een landbouwer van de wijk. In het begin van de 19de eeuw kocht een tiental families het gebouw over. Helaas kon geen vaste priester worden aangeduid om de eredienst te verzorgen. Toch ging de jaarlijkse noveen met Maria Boodschap door. Het schilderij met deze voorstelling, van een Oudenaardse kunstenaar, boven het Mariabeeld van het "hoogaltaar" dateert van 1922. In dat jaar kon de kapel eindelijk weer opengesteld worden voor de eredienst.
In de kapel wordt gezegend met de reliek van O.L.V. van Loreto. De inscripties geven aan dat Deken Claudius Verrijdt de reliekhouder in 1604 aan de kerk van Nukerke, toegewijd aan Maria tenhemelopgenomen, schonk. Bij de oprichting van de Lorettekapel moet ze aan het nieuwe Mariaoord overgedragen zijn. De houder bevat stukjes steen afkomstig van het "boodschapshuis" van Loreto, met een getuigschrift van de bisschop van Ancona. Het is onze innige wens dat Maria voor velen ook in 2007 de zegen bekomen zou van een grotere openheid voor Gods Goede Boodschap.
Deel 2
In Italië is Loreto, een stad met ca. 11.000 inwoners, gelegen ten zuiden van Ancona, sinds lang een gekende bedevaartsplaats. Volgens een legende uit de 15de eeuw zou het Heilig huis van Nazareth er door engelen zijn overgebracht. Dichter bij de historische werkelijkheid brengen ons een charter van 1194 dat melding maakt van een O.L.V.-kerkje en een oorkonde van 1315 die de verering aldaar van een wonderdadig Mariabeeld vermeldt.
Wat hier ook van zij, christenen vereren beelden noch stenen op zich. Op geloof komt het aan en op de beleving ervan. In Nazareth kreeg geloven een nieuw impuls. Aan Maria, de eerste christen, werd gevraagd Christus, God-met-ons, te ontvangen. Ons wordt hetzelfde gevraagd. Laat je God toe met zijn plan van verbondenheid? Ben je bereid er in te treden? Met Maria vraag je je af: "Hoe kan dit gebeuren?" En weer klinkt het anwoord: "De Heilige Geest zal over je komen, als een milde schaduw". Het volstaat dat we de eenvoud van Maria, de openheid van het hart, opbrengen om Jezus toe te laten. Op de armoede van geest komt het aan om de rijkdom van de Liefde gewaar te worden. De Barmhartige raakt alleen "arme", open harten. Dan kan het Nieuwe Verbond weer opengaan, de verbondenheid met God en alle mensen. Wat een verademing in een gesloten, radeloze tijd!
Deel 3
De twee jaarlijkse hoogdagen van de kapel zijn de intocht van de relieken van Sint-Hermes
op Drievuldigheidszondag en uiteraard het hoogfeest van Maria Boodschap, Aankondiging van de Heer op 25 maart, van oudsher begindag van de noveen. Zoals het heiligdom in Loreto, verwijst onze Lorette-kapel inderdaad naar de woonst van Maria in Nazaret waar volgens het eerste hoofdstuk van het Lucasevangelie Maria werd gevraagd de Moeder te worden van de Heiland (Lc 1, 26-38).
Hiermee komen we tot de kern en de actuele betekenis van onze Lorette-kapel en de Mariaverering die er plaatsheeft ook in de 21ste eeuw. Het eerste wat we onderstrepen in het boodschapsverhaal is de ontmoeting van God en mens(heid). De boodschap aan Maria – en aan ons – is Woord en antwoord. Onze God is geen zwijgende, afwezige God die Zich ons lot niet aantrekt. Eeuwenlang, al-tijd, was Hij bezig met de mensheid. Het hele verhaal van het eerste Verbond getuigt ervan. Maar nu, als hoogtepunt, wil Hij medemenselijk aanwezig zijn onder zijn nieuw Verbondsvolk dat niet langer beperkt zal zijn tot één natie maar tot de wereldbevolking. En Maria zegt “ja”: “Ik ben de dienares van de Heer; laat met mij gebeuren wat u gezegd hebt”. In de kapel van Lorette binnengaan - zeker op 25 maart – is beslissen met de vrijheid die ons gegeven is, om met Maria Jezus in ons leven binnen te laten, toegang te verlenen, en voortaan altijd, in alle omstandigheden, “ja” te zeggen, al was het staan onder het Kruis.
Ten tweede is het nieuwe kader van Nazaret, Loreto, Lorette dat van de Drie-ene God. Het boodschapsverhaal opent een nieuwe, goddelijke ruimte die het “huis” wordt van alle mariale gelovigen: de drie-ene Liefde. Dat reveleert de engel: “De Heer (= de Vader) is met u”. “U zult een Zoon baren die u de naam Jezus moet geven… Hij zal Zoon van de Allerhoogste worden genoemd”; “De Heilige Geest zal over u komen, de Kracht van de Allerhoogste”.
Als God Liefde is, Verbondenheid, en zo aan Maria, aan ons, zijn diepste zijn onthult, dan horen we met Maria “ja” te zeggen op Gods zijn en ons geluk en mensen van verbondenheid te worden. Zoals de Vader er is voor de Zoon en de Zoon voor de Vader in de Liefde van één Geest, als de Vader er is voor ons, zo zeer dat Hij zijn Zoon als universele Broeder geeft en hun beider Geest als de Liefdesgave en Liefdeskracht, dan komt het erop aan met de eenvoud en de trouw van Maria stap na stap verbonden te willen leven. Binnengaan in de Lorettekapel is willen intreden in Maria’s jawoord, dag na dag. De enige voorwaarde – en die zal de Maagd van Nazaret ons bekomen – is de houding van eenvoud, nederigheid, openheid voor Gods plan, de doorzetting van Zijn zijn in onze tijd, zijn plan van geweldloos, dienend, heerlijk samen-zijn.
Deel 4
In de vorige bijdrage peilden we naar de diepe zin van de Lorette-verering vanuit Lucas' boodschapsverhaal. Maar wie zich begeeft op de bescheiden, maar heerlijke plek, op de glooiiende Ijsmolenkouter, op de zuidelijke flank van de Muziekberg, ontdekt meerdere facetten van de Boodschap, vanuit het visuele naar de rede en vooral naar het hart.
De kapel is gebouwd in laat-gotische stijl in 1674-1676. Elke tijd heeft zijn stijl maar de nieuwe levensstijl van de verbondenheid kan altijd nagevolgd en doorgezet worden, is altijd te doen. Zo leert en groeit de verbondsgeschiedenis sinds Abraham en vanuit Nazaret.
De kapel heeft heel wat doorgemaakt. Een eeuw na haar ingebruikname werd ze verbeurd verklaard. In 1806 werd de toelating tot heropening bekomen. Tot 1817 werd ze bediend door een kapelaan uit de stad. Tot 1922 bleef ze weer buiten gebruik. Ze werd gerestaureerd in 1890 en 1922. De zandstenen omlijsting van de toegangsdeur werd in 1976 vernieuwd en het interieur herschilderd in 1997. Altijd is de geschiedenis bewogen, nu eens een gewone loop, dan als een waterval. Maar met de trouw van Maria en haar gemeenschapszin kan het “huis” van God, zijn gemeente altijd opgebouwd worden. Zo behartigt tot vandaag een kleine groep eenvoudige, trouwe bereidwilligen het behoud van de kapel, haar eredienst, niet enkel met de jaarlijkse noveen, maar ook door een maandelijks gebedsuur.
In de kapel zijn twee houten beelden, dat van O.L.V. van Lorette (ooorspronkelijk een Sint-Hermesbeeld?) en een beeld van St.-Anna-ten Drieën. Dit laatste brengt een ander aspect van de Boodschap bij. Het geloof in de God van verbondenheid moet van generatie op generatie doorgegeven worden, zoals Anna de verbondenheid doorgaf aan Maria en Maria het Kind Jezus de wijsheid van haar volk doorgaf en Jezus die wijsheid vanuit zijn Zoon-zijn verdiepte en ze uitstraalde via zijn apostelen en zijn volgelingen doorheen de tijd. Op dit facet van de geloofsdoorgave aan volgende generaties wijst nog een merkwaardige, maar weinig bekende restant in de kapel, een altaarsteen minstens uit de 16de eeuw, afkomstig van de Sint-Hermeskerk. Zo deelt de één aan de ander zijn geloofsmoed mee, gesterkt door de eucharistische Heer.
Buiten de kapel werd in 1930 een Lourdesgrot opgericht. Wijst de kapel naar Nazaret, ruimte van Maria’s ja-woord, dan doelt de grot op Massabielle, waar Maria haar begenadiging verkondigde: “Ik ben de Onbevlekte Ontvangenis”. God stelde haar in staat om een verbondsmens te zijn. Dat is onze onwankelbaare hoop. Ook vandaag kan een nieuwe lente voor Jezus’ gemeente en onze samenleving aanbreken. Want in de Onbevlekte heeft de Vader getoond dat het egoïsme onttroond kan worden en plaats kan maken voor eenvoudige dienstbaarheid.
De kapel heeft heel wat “gezien” in haar 330-jarig bestaan. Wat ze nooit eerder heeft meegemaakt is de massale geloofsverzwakking die sinds enkele decennia onze Kerk uitholt. Opgericht om in een uithoek van de Sint-Martinusparochie de zondagsmis voor de gelovigen meer bereikbaar te maken, constateren we pijnlijk dat zelfs in centrumkerken het centrale sacrament, de Eucharistie, op zondag slechts een kleine rest aanspreekt. Parallel met de verticale geloofsverzwakking loopt thans een horizontale geloofsinzinking. Personen en de samenleving worden onzeker, hopeloos, onstabiel. Hier ligt de stille kans van de kapel van Lorette, uitnodiging te zijn voor de herwinning van een verstekt gemeenschapsgeloof dat in het stille, maar zo krachtige jawoord van Nazaret begon en weer zal opbloeien waar eenvoudigen Maria’s eenvoud en geloof ja herontdekken en samen durven navolgen.
In een laatste bijdrage volgende week bezorgen we een eigentijds gebed tot O.L.V. van Lorette. We vermelden ter afsluiting onze bronnen, naast de brochure “De kapel van Lorette te Ronse” (zonder opgave van auteur of jaartal): artikel “Loreto” in De katholieke encyclopedie, 2de druk, dl. 16, 1953, kol. 780-781; “Bouwen door de eeuwen heen”, dl. 15n3, p. 217-218
Deel 5
Om een lange, rijke traditie niet verloren te laten gaan, schreven we enkele korte historische en spirituele bijdragen. Wie zich verder wil verdiepen in de Loreto-devotie en de geschiedenis van onze kapel, verwijzen we graag naar de artikels van Herman Kerkhove, destijds zelf kapelaan van Lorette (1966-1979), in de _Annalen_ van 1992, p. 5-31 (over de viering van 300 jaar Lorette-kapel); van 2001, p. 11-30 (over vergrotingsplannen van de kapel om tot een parochiekerk te komen, 1923); p. 31-38 (de geschiedenis van de Lorette-kapel in Ath). Vermeldenswaard, eveneens in de _Annalen_, is de historische studie van Petra Schwartz over de Lorette-cultus in de Nederelanden van de 16e tot de 18e E. (_Annalen_, 2002, p. 303-323).
M. T’Joen, deken.
Onze Lieve Vrouw van Lorette.
Terug
St.-Pieter startpagina
|
| Afdrukken |Zoeken |SiteMap | Mail ons